Những gì chúng ta biết cho đến nay về vụ giải cứu phi công Mỹ ở Iran

Thêm theo cách bạn muốn trên Google

Gabriela Pomeroy , Grace Eliza Goodwin , Ghoncheh Habibiazad và Chris Partridge , chuyên gia phân tích vũ khí của BBC News

Mỹ đã cứu sống thành viên phi hành đoàn mất tích của chiếc máy bay chiến đấu F-15 bị bắn rơi hôm thứ Sáu trên bầu trời miền nam Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã xác nhận vụ giải cứu trên mạng xã hội sáng Chủ nhật sau khi quân đội Mỹ “thực hiện một trong những chiến dịch tìm kiếm và cứu hộ táo bạo nhất” trong lịch sử. Ông nói thêm: “Viên sĩ quan hiện đã AN TOÀN và KHỎE MẠNH!”

Trên máy bay có hai thành viên phi hành đoàn, và cả hai đã nhảy dù thoát hiểm. Một người trong số họ đã được lực lượng Mỹ cứu sống.

Các quan chức Iran cho biết máy bay chiến đấu này đã bị hệ thống phòng không của họ bắn hạ.

Thông tin chi tiết về chiến dịch cứu hộ và diễn biến của nó vẫn đang được cập nhật. Dưới đây là những gì chúng ta biết cho đến nay.

Viên cảnh sát đã được giải cứu như thế nào?

Mỹ và Iran đã chạy đua để tìm kiếm thành viên phi hành đoàn mất tích sau khi chiếc máy bay bị bắn rơi ở miền nam Iran.

Hoàn cảnh chính xác của chiến dịch giải cứu của Mỹ vẫn chưa rõ ràng, nhưng một người quen thuộc với chiến dịch này mô tả nó là một nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu quy mô lớn ở miền nam Iran.

BBC được biết đã có một cuộc đụng độ giữa lực lượng Mỹ và Iran trong quá trình giải cứu, và phi công có thể đã bị thương trong lần nhảy dù đầu tiên khỏi máy bay.

Việc giải cứu các thành viên phi hành đoàn của một máy bay phản lực bị bắn rơi là một trong những hoạt động phức tạp và đòi hỏi tốc độ cao nhất – được gọi là tìm kiếm và cứu hộ chiến đấu (CSAR) – mà quân đội Mỹ và các đồng minh của họ chuẩn bị.

Các đơn vị không quân tham gia các nhiệm vụ CSAR bao gồm một số thành viên được đào tạo bài bản và chuyên môn hóa cao nhất trong quân đội.

Các nhiệm vụ thường được thực hiện bằng trực thăng, bay thấp trên lãnh thổ địch, cùng với các máy bay quân sự khác thực hiện các cuộc tấn công và tuần tra khu vực.

Trong bài đăng trên mạng xã hội, Trump nói rằng người lính không quân – một đại tá – “đang ở phía sau chiến tuyến của địch trong những ngọn núi hiểm trở của Iran, bị kẻ thù truy lùng, và chúng đang ngày càng tiến gần hơn từng giờ”.

Các quan chức nói với đài CBS News, đối tác của BBC tại Mỹ, rằng thành viên phi hành đoàn đã trải qua hơn 24 giờ một mình, ẩn náu trên núi với một khẩu súng lục.

Tổng thống cho biết thêm vị trí của phi công này được các quan chức cấp cao của Mỹ theo dõi “24 giờ một ngày”, những người đang lên kế hoạch cho chiến dịch giải cứu.

Một quan chức cấp cao cũng nói với CBS rằng CIA đã đóng vai trò quan trọng trong nhiệm vụ giải cứu bằng cách theo dõi người phi công trong một khe núi và chuyển vị trí chính xác của anh ta cho Lầu Năm Góc.

Theo các báo cáo, cơ quan này đã tiến hành một chiến dịch đánh lừa bên trong Iran. Trong khi nỗ lực giải cứu đang diễn ra, cơ quan này đã tung tin rằng phi công đã được tìm thấy và đang được đưa ra khỏi Iran.

Ông Trump cho biết quân đội Mỹ đã điều hàng chục máy bay vào Iran và khẳng định chiến dịch này được thực hiện mà không có người Mỹ nào thiệt mạng hay bị thương.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin rằng binh lính thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ khi nó đang tìm kiếm phi công mất tích.

Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, văn phòng quan hệ công chúng của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết máy bay không người lái của Mỹ đã rơi xuống tỉnh Isfahan phía nam Iran.

Trước đó, Iran tuyên bố muốn tìm thấy người Mỹ mất tích còn sống và đã treo thưởng cho công dân nào giúp tìm kiếm họ.

Phi hành đoàn của một chiếc máy bay bị bắn rơi đều được huấn luyện rất bài bản để đối phó với những tình huống như vậy.

“Ưu tiên hàng đầu của họ là sống sót và tránh bị bắt,” Jennifer Kavanagh, giám đốc phân tích quân sự tại viện nghiên cứu Defense Priorities, nói với BBC.

“Họ được huấn luyện để – với điều kiện là họ đủ sức khỏe và không bị thương quá nặng đến mức không thể di chuyển – cố gắng rời khỏi khu vực phóng càng nhanh càng tốt và ẩn nấp để được an toàn.”

Kavanagh cho biết, họ cũng được huấn luyện các kỹ thuật sinh tồn để có thể sống sót mà không cần thức ăn hoặc nước uống, hoặc tìm kiếm tài nguyên từ địa hình xung quanh, trong thời gian dài nhất có thể.

Máy bay phản lực bị bắn rơi ở đâu và khi nào?

Truyền thông nhà nước Iran lần đầu tiên đưa tin hôm thứ Sáu rằng lực lượng nước này đã bắn hạ một máy bay phản lực của Mỹ trên khu vực phía nam của họ.

Vị trí chính xác nơi chiếc F-15 bị bắn rơi vẫn chưa được xác nhận, nhưng truyền thông nhà nước Iran đã đề cập đến hai tỉnh khả dĩ là Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad, và Khuzestan.

Hai thành viên phi hành đoàn đã có mặt trên chiếc máy bay phản lực bị bắn rơi. Phi công của chiếc máy bay đã được cứu sống trong một chiến dịch trước đó. Chiến dịch đó được cho là bao gồm một máy bay A-10 Warthog bị trúng đạn trên vùng Vịnh, phi công của nó đã nhảy dù trước khi được cứu.

Theo truyền thông Mỹ, một chiếc trực thăng chở phi công được giải cứu từ máy bay F-15E đã bị trúng đạn súng trường, làm bị thương một số thành viên phi hành đoàn trên máy bay – nhưng nó đã hạ cánh an toàn.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết các bộ lạc du mục sống trên vùng núi của nước này đã bắn vào hai máy bay trực thăng Black Hawk tham gia nhiệm vụ giải cứu của Mỹ.

BBC Verify đã xác nhận một video từ hôm thứ Sáu cho thấy dường như có ba cá nhân có vũ trang đang bắn về phía ít nhất hai máy bay trực thăng Black Hawk.

Theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, bộ chỉ huy quân sự liên hợp cao nhất của Iran đã ghi nhận công lao của các hệ thống phòng không mới của nước này trong việc bắn hạ cả hai máy bay chiến đấu của Mỹ.

Vùng Kohgiluyeh và Boyer-Ahmad là một tỉnh miền núi phía tây nam, nơi sinh sống của hơn 700.000 người, bao gồm cả những người du mục.

Những người du mục trong khu vực nổi tiếng là thường mang theo súng trường để bảo vệ đàn gia súc và lều trại của họ khỏi thú hoang và nạn trộm cắp ở vùng cao nguyên hẻo lánh.

Tỉnh Khuzestan là một trung tâm công nghiệp dầu mỏ và nhiều ngành công nghiệp khác. Nơi đây có hơn 4,7 triệu dân, với dân số đa dạng, bao gồm người Ả Rập, người Ba Tư, người Lor và các nhóm dân tộc khác.

Chúng ta biết gì về mục đích của chiếc máy bay phản lực này?

Máy bay F-15E được thiết kế cho cả nhiệm vụ không đối đất và không đối không. Tại Iran, chúng rất có thể đã tham gia vào các vai trò phòng thủ để bắn hạ máy bay không người lái và tên lửa hành trình của Iran.

Trong vai trò tấn công mặt đất, máy bay phản lực này có khả năng thả các loại vũ khí chính xác được dẫn đường bằng laser và GPS, cũng như các loại bom khác.

Máy bay này có hai thành viên phi hành đoàn: phi công và một sĩ quan hệ thống vũ khí ngồi ở ghế sau. Sĩ quan vũ khí, được gọi là “Wizzo”, chịu trách nhiệm lựa chọn mục tiêu và đảm bảo vũ khí được lập trình cho cuộc tấn công thích hợp.

Hệ thống hai phi công này cho phép phân chia khối lượng công việc, đặc biệt là trong môi trường đông đúc, nơi phi công đang cố gắng né tránh các mối đe dọa.

Chúng ta không biết chính xác điều gì đã bắn hạ chiếc máy bay phản lực của Mỹ này, nhưng nếu nó bị bắn hạ bởi người Iran, thì nguyên nhân rất có thể là do tên lửa đất đối không (SAM).